JANVANTOORN_VANABBEN

De schreeuw van reclame vs de stem van de ontwerper

Het opvallendste aspect van reclame vind ik het schreeuwende karakter. De huidige generatie is blind geworden voor deze vorm van communicatie en ik merk dat ik zelf ook bij deze groep hoor. Wanneer ik over straat loop stoor ik me niet aan de hoeveelheid affiches om mij heen, aan de hoeveelheid boodschappen die op me af komen; ik let er niet eens op. Waar zijn de affiches eigenlijk uberhaupt gebleven? Ik voel me er namelijk niet door overspoeld: als de straat vroeger een museum was, dan is dat museum tegenwoordig behoorlijk kaal. Reclame probeert één dwingende boodschap naar mij te schreeuwen; een boodschap waar ik niet over na hoef te denken, waar ik geen andere reactie op hoef te geven dan te kopen of te doen.

Vroeger, toen ik nog dacht dat reclame en grafisch ontwerp ongeveer hetzelfde betekenden, dacht ik dat ik een ervaring kon oproepen door middel van reclame. Het verhaal vertellen van het product. Nu weet ik dat er nog vele andere manieren zijn om visueel te communiceren; vele andere manieren om als grafisch ontwerper werkzaam te zijn. Mede door het proefschrift van Anke Coumans begrijp ik dat andere genres binnen het grafisch ontwerp interessanter zijn voor mij doordat ze op gelijkere grond proberen te communiceren. In plaats van het monoloog dat reclame houdt kun je ook een dialoog aangaan met de kijker.

[…]

Een mooi voorbeeld van een affiche waarin de ontwerper zijn stem laat horen binnen werk wat gemaakt wordt voor een opdrachtgever, vind ik het affiche dat Jan van Toorn ontwierp voor het van Abbemuseum Eindhoven (uitsnede op afbeelding boven). Dit beeld laat zien hoe je binnen de kaders van de opdracht een statement kan maken dat op de realiteit gebaseerd is. Dit affiche is niet alleen een culturele aankondiging, maar ook een politiek statement. Over het algemeen wordt kunst gezien als een expressie van cultuur, de sociale waarde is onbetaalbaar. In politiek en economisch opzicht komt elk kunstwerk echter wel met een prijskaartje; dit affiche laat de discussie zien tussen de maatschappelijke waarde van de kunstwerken en de waarde uitgedrukt in geld. De poster laat zien dat er 273.969 gulden belastinggeld is besteed aan deze werken en roept de belastingbetaler op te komen kijken of hun geld goed gespendeerd is. Zelfs nu, 43 jaar later, met betrekking op alle bezuinigingen op de kunstsector, is dit affiche nog steeds actueel. In alles wat van Toorn ontwerpt laat hij zijn dat híj de filter is waar de informatie doorheen moet voordat het bij de kijker terecht komt. Van Toorns mentaliteit als ontwerper komt in elk van zijn ontwerpen terug. Zijn motivatie om de programma’s te omzeilen is overduidelijk en daarom is het niet gek dat híj degene is die op deze manier ontwerpt en dat híj zijn eigen stem uitdraagt.

Een korte passage uit mijn boek Goed. Hierin probeer ik antwoord te vinden op de vraag “Wat is goed ontwerp?” en ga ik op zoek naar mogelijkheden tot een effectiever gebruik van grafisch ontwerp dan slechts het verhogen van de verkoop van producten die we eigenlijk toch niet nodig hebben. Lees de gehele thesis op HBO Kennisbank.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *